Muškarci sa nacističkim tetovažama fotografisani u Hrvatskoj su iz Mađarske, a ne iz Ukrajine

Copyright AFP 2017-2022. Sva prava zadržana.

Dva muškarca prekrivena nacističkim tetovažama fotografisana su na plaži u Rijeci i prijavljena lokalnoj policiji. Međutim, suprotno onome što je objavljeno na društvenim mrežama, oni nisu ukrajinske izbeglice, već iz Mađarske, kako pokazuju njihovi profili na Fejsbuku i druge internet interakcije. Jedan od njih je poznat kao mađarski muzičar na ekstremno desničarskoj rok sceni.

Fotografije objavljene sredinom jula na društvenim mrežama na kojima se vide dva muškarca s prednje i zadnje strane prekrivena nacističkim tetovažama, uključujući kukaste krstove i Hitlerov portret, podelili su korisnici društvenih mreža u Srbiji uz netačnu tvrdnju da prikazuju ukrajinske izbeglice u Hrvatskoj.

"Ukrajinske izbeglice na plaži u Hrvatskoj," piše u tvitu objavljenom 15. jula 2022. i retvitovanom preko 400 puta za četiri dana. Fotografija prikazuje dvojicu muškaraca s leđa. Druge objave na Fejsbuku, kao što je ova, prikazuju i fotografiju sa prednje strane. U ovom postu objavljenom istog dana piše kako su "ukrajinski ratnici uzeli malo daha."

AFP Činjenice je dobio fotografije od čitaoca koji je skeptičan prema ovoj tvrdnji i od Majkla Kolborna, istraživača u Belingkatu (Bellingcat) i specijaliste za ukrajinski ekstremno desničarski pokret Azov, koji je ukazao na tvitove i na post koji je 16. jula 2022. godine objavljen na jednom hrvatskom antifašističkom sajtu, a u kojem se tvrdi da su ova dvojica muškaraca, u stvari, iz Mađarske.

Dalja istraživanja pokazala su da je viši muškarac mađarski muzičar koji godinama svira za ekstremno desničarski bend Feher Torveni (Fehér Törvény). Prema objavama na Telegramu, bend je svirao u Hrvatskoj 2. jula 2022. Niži čovek je takođe povezan sa mađarskom neonacističkom muzičkom scenom, pokazuju njegove fotografije na Fejsbuku.

Skrinšot netačnog tvita napravljen 21. jula 2022.

Nacističke tetovaže na hrvatskom primorju u Rijeci

Kako piše u postu Antifašističkog vjesnika, dvojica muškaraca fotografisani su u baru Morski prasac u Rijeci. Uporedili smo fotografije bara objavljene na Gugl mapi sa onim koje se dele na društvenim mrežama. AFP je crvenom bojom označio identične plave stolove i žute suncobrane:

Skrinšot sa Gugl mape (levo) i jedne od netačnih Fejsbuk objava (desno) napravljen 21. jula 2022. Crvene oznake stavio AFP

Nakon što su fotografije objavljene na nalogu Antifašističkog vjesnika, policija je za Dnevnik saopštila da je 13. jula 2022. dobila onlajn prijavu o dvojici muškaraca i otišla u lokal da proveri. Ovo je potvrđeno i u mejlu za AFP Činjenice 20. jula 2022.

"Odmah po dojavi na plažu su upućeni policijski službenici koji su u razgovoru s osobljem ugostiteljskog objekta saznali da su spomenute muške osobe bile na toj plaži, ali desetak dana ranije," rekao je za AFP Činjenice portparol za Policijsku upravu primorsko-goransku, dodajući da "policija za sada nema informacija o njihovom identitetu."

Ovi muškarci su sa mađarske estremno desničarske muzičke scene

Antifašistički vjesnik našao je slike višeg muškarca na sajtu mađarskog ogranka nacističke grupe "Krv i čast". Fotografija koja izgleda datira iz 2018. pokazuje ga sa manje tetovaža na licu kako svira bas gitaru. Nosi majicu "Krv i čast".

Krv i čast je neonacistička grupa ekstremne desnice koja je nastala u Velikoj Britaniji 1987. godine i ima pridružene grupe u raznim zemljama, uključujući Mađarsku i Hrvatsku, sa "divizijom" u Rijeci gde su dva muškarca fotografisana.

Neprofitna organizacija Južnog zakona o siromaštvu (SPLC) sa sedištem u SAD-u, koja prati ekstremističke grupe, definiše grupu kao "mutnu međunarodnu koaliciju rasističkih skinhed bandi." Prema Projektu za borbu protiv ekstremizma, "ta grupa promoviše ideologiju bele moći kroz proliferaciju muzičkih festivala i snimaka."

Prema poruci objavljenoj 3. jula 2022. na Telegram grupi Krv i čast Mađarska ("Blood and Honor Hungary"), u Hrvatskoj je prethodnog dana održan koncert sa tri benda, među kojima i jedan sa mađarskim imenom: Feher Torveni ("Beli zakon"). To se poklapa sa policijskim informacijama da dvojica muškaraca nisu viđena na plaži 15. jula, već "deset dana ranije".

Ranije poruke na Telegramu pokazuju da ovo nije prvi takvi događaj koji se održava u Hrvatskoj.

AFP je pronašao mnogo video snimaka benda na kojima se među članovima vidi taj visoki čovek sa Hitlerovim portretom na leđima, na primer ovde. Pojavljuje se i na omotu albuma objavljenog 2020. Ove slike ga prikazuju sa manje tetovaža na licu nego na fotografiji snimljenoj u Hrvatskoj 2022. godine, ali tetovaže iznad obrva, na grlu i crno sunce na desnom laktu se prepoznaju.

Fotografija iz 2022. takođe ga prikazuje sa tetovažom strelastog krsta na desnoj nozi. Prema Ligi za borbu protiv klevete, koja se bori protiv antisemitizma, ovaj simbol "proizlazi iz mađarske fašističke političke partije poznate kao Partija strelastog krsta, koja je bila aktivna u periodu od 1935-1945."

AFP je pronašao Fejsbuk profil sa novijim fotografijama istog čoveka, sa istim tetovažama na licu, pod imenom Kristof Anka. Na ovoj fotografiji nosi majicu sa imenom benda Feher Torveni. Takođe je podelio poster za koncert benda u Mađarskoj. Svira i u bendu Hunia (Hunnia), još jednoj ekstremističkoj muzičkoj grupi.

Skrinšot sa naloga Kristofa Anke (levo) i sa jedne od netačnih Fejsbuk objava (desno) napravljen 22. jula 2022. Podudarajuće delove AFP je zaokružio crvenom bojom

Nigde na njegovom javno dostupnom profilu se ne pominje Ukrajina. Ne piše nigde ništa na ukrajinskom, samo na mađarskom.

Čini se da je već nekoliko godina član grupe Feher Torveni. Prema video snimcima na Jutjubu, svirao je sa bendom Feher Vihar 2017. Ova dva benda su objavila pesme na mađarskom i povremeno sa nazivima na engleskom, prema navodima specijalizovanih muzičkih sajtova kao ovde i ovde. Nema nijedne pesme na ukrajinskom.

Na profilu jednog od Ankinih prijatelja na Fejsbuku, pronašli smo i fotografije nižeg čoveka pod imenom Adam Tot. Na ovoj fotografiji objavljenoj 24. juna 2022. priča ili peva na sceni ispred natpisa "Feher Torveni". Ova ranija fotografija prikazuje ga u majici na kojoj se vidi reč "feher".

Nekoliko tetovaža, uključujući onu na desnoj nozi (crveni krug), paučinu na desnom laktu (narandžasti šestougao), kao i crna kapa (plavi kvadrat), isti su kao na čoveku koji je fotografisan u Hrvatskoj.

Skrinšot netačnih postova na Fejsbuku i Tviteru i sa naloga Adama Tota na Fejsbuku, napravljen 22. jula 2022. Podudarajuće delove zaokružio AFP

Javno dostupan deo njegovog Fejsbuk profila je takođe na mađarskom jeziku i na njemu nema pomena Ukrajine. U komentarima piše na mađarskom, a ne na ukrajinskom.

Njih dvojica zajedno se pojavljuju na fotografijama objavljenim na Telegram kanalu "Arijevska strejt edž brigad", koja sebe opisuje kao "Nacionalistički strejt edž pokret iz Mađarske."

"Hejt edž (takođe poznata kao NS ili nacionalsocijalistički strejt edž)" koji promoviše rasističku ideju superiornosti bele rase "je mali izdanak nerasističkog strejt edž pokreta, koji je nastao iz pank supkulture 1980-ih", objašnjava Liga protiv klevete. Jedan od njegovih najčešćih simbola je "XXX", što je i naziv naloga sa kog je deljena vest o okupljanju u Hrvatskoj na Telegram kanalu mađarskog dela grupe Krv i Čast i pojavljuje se na Fejsbuk profilima obojice muškaraca.

Adam Tot, prepoznatljiv po naočarima i tetovaži na poleđini lobanje, pojavljuje se u ovom video snimku koji je 2020. godine na Jutjubu objavio nalog Arian SxE, još jedan simbol grupe Hejt edž. Nosi majicu sa natpisom "Arijevska brigada Strejt edž Mađarske."

Neformalna grupa AntifaInfo Budimpešta takođe ih je prepoznala kao ljude iz Mađarske, a ne ukrajinske izbeglice.

Feher Torveni je bio u mađarskom gradu Velence 1. jula 2022. na koncertu za rasističku promociju "bele rase". Opština je kasnije reagovala i osudila događaj, rekavši da organizatori nisu tražili dozvolu da ga održe. "Na muzičkom festivalu koji je održan prošlog vikenda čuli su se neprihvatljivi tekstovi koji izazivaju mržnju, tekstovi protiv zajedništva (...) izaziva opravdano zgražanje čuti rasističke, nacističke tekstove u našem gradu. U našoj zemlji govor mržnje (...) kažnjava se Krivičnim zakonikom," navela je opština na svojoj Fejsbuk stranici.

Od početka invazije Rusije na Ukrajinu u februaru 2022, netačne informacije su kružile društvenim mrežama koje su Ukrajince predstavljale kao naciste, na način koji potkrepljuje moskovsko opravdanje rata. Prema julskom izveštaju Evropske opservatorije za digitalne medije, ukrajinske izbeglice koje su pobegle od sukoba jedna su od glavnih meta dezinformacija u Evropi.

AFP je već razobličio fotomontažu koja je prikazivala ukrajinskog predsednika sa dresom fudbalske reprezentacije sa kukastim krstom na leđima i netačnu tvrdnju da je čovek sa nacističkim tetovažama zamenik načelnika kijevske policije. AFP-ov servis za proveru činjenica na nemačkom je takođe razobličio tvrdnju da je jedan snimak prikazao ukrajinske ratne zarobnike: bili su to beloruski zatvorenici u Belorusiji 2005.

Ukrajinsko-ruski konflikt