Ljudi prolaze pored centra za vakcinaciju u Edinburgu, 1. februara 2021. (Džejn Barlou/POOL/AFP)

Pandemija je stvarna: stopa smrtnosti u Škotskoj bila je 10% viša 2020. nego prethodnih osam godina

Copyright AFP 2017-2021. Sva prava zadržana.

Od početka aprila korisnici Fejsbuka nekoliko stotina puta podelili su objavu sa tabelom koja navodno prikazuje da je broj umrlih u Škotskoj u 2020. bio gotovo isti kao u prethodnih osam godina. Tabela služi kao ‘dokaz’ da je pandemija korona virusa lažna. To nije tačno. Pandemija je stvarna; tabela pokazuje broj preminulih u škotskim bolnicama, dok je ukupni broj umrlih 2020. godine gotovo 10% viši nego u prethodnim godinama, pokazuju zvanični podaci.

“Ovo je iz Škotske… Ovako je svuda!!!” navodi se u objavi uz tabelu sa naslovom “Škotska, umrli po godinama” sa navodnim brojevima preminulih od 2012. do 2020. i natpisom “PLANdemija” uz broj za 2020. Prema podacima u tabeli, broj preminulih u Škotskoj 2020. godine nije mnogo različit od onih u prethodnih osam godina.

To, međutim, nije tačno.

Snimak lažne Fejsbuk objave napravljen 8. aprila 2021.

Gugl pretraga sa ključnim rečima “umrli u Škotskoj 2010-2020” nije odmah dala podatak o ukupnom broju ljudi koji su umrli u Škotskoj u prethodnoj deceniji, ali nas je dovela do linka za internet stranicu na kojoj je zvanični broj onih koji su preminuli u bolnicama u Škotskoj u tom periodu. Škotska vlada objavila je te podatke postupajući po zahtevu podnetom po Zakonu o dostupnosti informacija (Freedom of Information act - FOI). Brojevi na toj stranici od 2012. do 2020. poklapaju se sa onim na tabeli podeljenoj u Fejsbuk objavama.

Prvi rezultat naredne pretrage po ključnim rečima “godišnje smrti u Škotskoj 2020” bio je još jedan vladin odgovor na osnovu FOI-a naslovljen “Ukupan godišnji broj preminulih u Škotskoj u prethodnih 5 godina: FOI objava.” Zahtev za objavljivanjem “ukupnog broja umrlih u Škotskoj u poslednjih 5 godina” nezavisno od uzroka smrti predat je 21. decembra 2020. i vlada je odgovor objavila 31. decembra iste godine. Ti podaci pokazuju da je broj umrlih do 20. decembra 2020. bio 62.415 ili oko 10% više nego između 2016. i 2019. godine kada se godišnji broj umrlih kretao između 56.718 (2016) i 58.202 (2018):

Snimak FOI odgovora o ukupnom broju umrlih u Škotskoj u poslednjih pet godina, napravljen 8. aprila 2021.

Od sredine marta 2020. kada je zabeležena prva umrlica za smrt povezanu sa Covid-om-19, do 4. aprila 2021, “bilo je ukupno 9.997 registrovanih preminulih osoba na čijim umrlicama je pomenut Covid-19,” navodi se na zvaničnoj internet stranici škotske vlade o pandemiji korona virusa. Brojevi se odnose na umrle na čijim je umrlicama pomenut Covid-19 kao potvrđeni ili pretpostavljeni uzrok smrti.

Grafički prikaz preminulih u Škotskoj od bolesti vezane za Covid-19 od marta 2020, snimljen 8. aprila 2021.

Od početka pandemije korona virusom krajem 2019. godine pristalice teorija zavere tvrde da je to prevara i da ne postoji ili u najmanju ruku da Covid-19 nije opasniji od gripa, često zloupotrebljavajući statističke podatke kako bi poduprli svoju tvrdnju, Podaci, međutim, pokazuju da je širom sveta broj umrlih u 2020. veći nego u prethodnim godinama, uglavnom zbog Covid-a-19.

Na primer, u Srbiji, gde je godišnji broj preminulih bio između 100.834 (2016) i 103.722 (2017), 2020. godine je zabeleženo povećanje od 14%, tako da je ukupni broj umrlih bio 114.954, pokazuju podaci Zavoda za statistiku.

Tokom 2020. u Sjedinjenim Državama bilo je oko 3.358.814 umrlih, pola miliona ili 15.9% više nego u 2019, navodi se u zvaničnim podacima Centara za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC). 


Podaci Svetske zdravstvene organizacije (SZO) pokazuju da je do 8. aprila 2021. u svetu potvrđeno ukupno više od 132 miliona slučajeva Covid-a-19, od čega gotovo 2.900.000 preminulih. Poređenja radi, SZO procenjuje da između 290.000 i 650.000 ljudi godišnje umre od respiratornih bolesti izazvanih virusom gripa. Od početka vakcinacije protiv Covid-a-19 u decembru 2020. gotovo 700 miliona doza vakcine je dato širom sveta.

Snimak internet stranice SZO-a sa podacima o Covid-u-19 na globalnom nivou, napravljen 9. aprila 2021.

AFP Činjenice je već razobličio tvrdnju da podaci SZO-a pokazuju da Covid nije opasniji od gripa, da je Covid-19 samo prehlada ili da Covid-19 ne postoji.

Covid-19