Ova fotografija ne prikazuje američkog admirala Erika Olsona uhapšenog u Marijupolju

Copyright AFP 2017-2022. Sva prava zadržana.

Nakon što su se ukrajinski vojnici koji su branili čeličanu Azovstalj u Marijupolju predali ruskim trupama u maju, korisnici društvenih mreža počeli su da dele jednu fotografiju tvrdeći da prikazuje visokog officira američke vojske među zarobljenima. Tvrdnja je netačna. Fotografija se pojavila u ruskim medijima mesec dana pre predaje Azovstalja bez pominjanja američkog admirala Erika Olsona. Sam Olson potvrdio je AFP-u da se nalazi u Sjedinjenim Državama; američko Ministarstvo odbrane kaže da se Olson penzionisao iz aktivne službe pre više od deset godina.

Objava je prevedena i sa sličnim potpisom deljena na nekoliko jezika, uključujući nemački, češki ili slovački. Na primer u ovoj objavi na srpskom, koju je od 16. maja 2022. podelilo više od 200 korisnika, navodi se: "Još jedan američki oficir pao u ruke Rusa, admiral Erik Olson zarobljen u Azovstalju", fabrici čelika u Marijupolju.

Na slici je crvenim krugom obeležen čovek u vojnoj uniformi koga sa ostalim zarobljenicima vodi ruski vojnik sa puškom i oznakom "Z" na jakni - znak raspoznavanja ruskih vojnika. Lice zarobljenog čoveka je delimično zaklonjeno štitom vojne kape koju nosi.

Ispod je fotografija američkog admirala Erika Olsona, koji je bio na čelu Komande za specijalne operacije Sjedinjenih Država od jula 2007. do avgusta 2011. Fotografija je zvaničan portret Ministarstva odbrane upotrebljen na Olsonovoj stranici na Vikipediji.

Međutim, netačno je reći da je Olson zatvorenik označen na fotografiji zarobljenika.

Skrinšot netačne Fejsbuk objave napravljen 26. maja 2022.

Fotografija je snimljena mesec dana pre predaje u Marijupolju

Grad Marijupolj, nalazi se u jugoistočnoj Ukrajini i poprište je nekih od najžešćih borbi otkako je Rusija izvršila invaziju na Ukrajinu 24. rebruara 2022.

Rusija je 19. maja saopštila da se ukupno 1.730 ukrajinskih vojnika predalo u opkoljenoj fabrici čelika Azovstalj u lučkom gradu Marijupolju.

Kako bi pronašao poreklo fotografije za koju se tvrdi da prikazuje Olsona među vojnicima koji su se predali u Marijupolju, AFP je uradio obrnutu pretragu slike za ovu fotografiju.

Pronašli smo da ju je 14. aprila 2022, više od mesec dana pre predaje u Marijupolju, objavio Sputnjik, novinska agencija pod kontrolom ruske Vlade.

Sputnjik u opisu slike navodi: “Ukrajinski ratni zarobljenici dolaze na događaj u spomen ubijenih u Luganskoj narodnoj republici tokom bombardovanja 2014, u Lugansku, LNR.”

Skrinšot internet stranice Sputnjika 25. maja 2022.

Fotografiju je upotrebila i ruska novinska agencija RIA Novosti u članku od 14. aprila pod naslovom “‘Nećemo zaboraviti, nećemo oprostiti!’ LNR odala počast žrtvama ukrajinske agresije”. U opisu fotografije navodi se: “Ukrajinski ratni zarobljenici iz Nacionalne garde takođe su dovedeni na događaj". LNR je akronim za Lugansku narodnu republiku.

Skrinšot internet stranice RIA novosti napravljen 25. maja 2022.

Luganska oblast je gotovo 300 kilometara udaljena od Marijupolja.

I Sputnjik i RIA Novosti navode Alekseja Majševa (Alexei Maishev) kao fotografa. Nijedna agencija u potpisu ne pominje admirala Erika Olsona niti bilo kog drugog američkog ili stranog borca.

Erik Olson kaže da se nalazi u SAD-u, nije zarobljen

Erik Olson (Eric Thor Olson) je visoko odlikovani penzionisani admiral američke mornarice koji je bio na čelu Komande za specijalne operacije SAD-a od jula 2007. do avgusta 2011. Bio je član elitne jedinice Mornaričke foke (Navy SEALs).

Olson se povukao sa dužnosti u penziju u avgustu 2011. nakon 38 godina službe, saopštilo je tada američko Ministarstvo odbrane.

On je sada član borda direktora kompancije za satelitske komunikacije Iridium, savetodavnog odbora neprofitne organizacije Duh Amerike (Spirit of America), i docent u Školi za međunarodne i javne poslove na Univerzitetu Kolumbija.

AFP je uspeo da kontaktira Olsona posredstvom LinkedIna. Zbunjen zbog netačnih objava, potvrdio nam je u poruci 24. maja da ga nisu zarobile ruske snage.

“Mislio sam da je to već temeljno razobličeno, ali sada, kad sam dobio ovu poruku, zasigurno znate da ili me Rusi nisu uhapsili u Ukrajini ili je prijem za mobilni telefon u mojoj ruskoj ćeliji vrlo dobar," napisao je u šali. "Sa zadovoljstvom potvrđujem da je ovo prvo tačno".

"Molim vas prihvatite ovu poruku kao dovoljan dokaz da nisam u ruskom pritvoru", dodao je on.

Od izbijanja rata u Ukrajini AFP je razobličio veliki broj netačnih tvrdnji povezanih sa konfliktom. Kompletna lista tih priča na engleskom je dostupna ovde, a na srpskom ovde.

Prevela i pripredila
Rat u Ukrajini